خورشید

قطر ظاهری خورشید که از زمین دیده می شود کمی بیش از نیم درجه است. قطر آن 1390000 کیلو متر یعنی نزدیک به صد برابر قطر زمین و جرم آن 10³³×2  گزم و چگالی نسبی آن 141 است. چگالی خورشید در سطح ناچیز است و در عمق افزایش می یابد به طوری که در مرکز خورشید این چگالی به حوالی 100 می رسد. هر چند دمای سطح خورشید حدود 6000 درجه سانتیگراد است ولی دمای آن در حدود 20 میلیون درجه سانتی گراد تخمین زده می شود.

معمولا در سطح خورشید بعضی نقاط تیره رنگ به نام لکه های خورشید ددیده می شود که این لکه ها در حقیقت نتیجه فوران گاز های بسیار داغ است که گاه و بیگاه از سطح خورشید خارج می شود و گاهی اوقات فوران آنها به صد ها هزار کیلو متر نیز می رسد. تعداد این لکه ها متغیر است و معمولا به صورت زوجهایی کنار هم دیده می شوند. گاهی نیز این نقاط مجزا دیده شده اند که عمر آنها از چند روز تا چندین هفته متفاوت بوده است. از نظر ابعاد، بایستی گفت که حتی کوچکترین لکه ها نیز از قطر زمین بزرگترند. تعداد لکه های خورشید معمولا هر 11 سال یکبار به حد ماکزیمم خود می رسد. هر چند این لکه ها به صورت قسمت های تار دیده می شود ولی پیش بینی می شود که دمای آنها فقط 2000 درجه سانتیگراد پایین تر از دمای خورشید باشد.

مطالعه لکه های خورشید نشان داده است که این ستاره در همان امتداد دوران زمین به دور خود می چرخد.(طول این مدت این گردش 27 روز است).

مطالعات هیل منجم آمریکایی در سال 1908 نشان داد که با وجودیکه به نظر می رسد خورشید میدان مغناطیسی منظمی نظیر میدان مغناطیسی زمین نداشته باشد، معذالک فعالیت مغناطیسی بسیار شدیدی ، که مربوط به لکه های خورشید و دیگر اشکال موجود در سطح آن است، در آن دیده می شود و حتی می توان گفت که طوفان های مغناطیسی زمین نیز به علت وجود طوفان های مغناطیسی زمین نیز به علت وجود طوفان های مغناطیسی موجود در سطح خورشید است.

خورشید با سه قشر گازی احاطه شده که به ترتیب از داخل به خارج عبارتند از:

الف) پوشش داخلی یا فتوسفر-  که ضخامت آن حدود 14500 کیلو متر (9000 مایل) و دمای آن حدود 6000 درجه مطلق است. 

ب) پوشش میانی یا کروموسفر- دمای این منطقه حدود 5000 تا 3500 درجه مطلق است.

ج) پوشش خارجی یا تاج- کروموسفر تدریجا به تاج که ضخامت آن بالغ بر 1600000  کیلو متر (یک میلیون مایل) است تبدیل می شود. دمای تاج خورشید زیاد است و حتی تخمین زده می شود که به یک میلیون درجه برسد. چنین دمایی مسلما نمی تواند توسط لایه های زیرین که درجه حرارت آنها حداکثر 6000 درجه است تولید شود و تفسیر آن تا مدتها معمایی بود ولی سرانجام، یک نفر به نام شوارتس شیلد آن را توضیح داد. بنابر نظریه شوارتس شیلدف گاز های تاج توسط صدایی که حرکت گردابی فتوسفر تولید می کند گرم می شوند.

در  اتمسفر خورشید به ترتیب فراوانی، عناصر هیدروژن، هلیم، اکسیژن، آهن، ازت، منیزیم، سیلیسیم، کربن، گوگرد، آلومینیوم، سدیم، کلسیم و نیکل تشخیص داده شده است. در اینجا لازم است به سیستم انرژی زایی خورشید نیز اشاره ای بکنیم.

مقدار انرژی که در هر ثانیه بر هر سانتیمتر مربع در خارج جو زمین می تابد 032/0 کالری یا 10⁶×33/1 ارگ است. با توجه به فاصله خورشید می توان میزان تشعشع کل آن را که بالغ بر 10³³× 4 ارگ در ثانیه است محاسبه کرد. هر چند این عدد نمایشگر عظمت تشعشع خورشید است ولی اگر این تشعشع را بر جرم کلی خورشید که 10³³ × 2  گرم است تقسیم کنیم در خواهیم یافت که تولید انرژی خورشید به ازای واحد جرم فقط 2 ارگ در هر ثانیه است و این مقدار از یک درصد تولید گرمایی که به وسیله فرآیند های متابولیسم در بدن ما تولید می شود کمتر است . بایستی به این نکته توجه کرد که تولید انرژی در خورشید یکنواخت نیست و منابع اصلی انرژی در نواحی داغ مرکزی آن قرار گرفته است به طوری که انرژی زایی در این ناحیه در حدود 100 ارگ در ثانیه برای واحد جرم است.

برای توجیه انرژی زایی خورشید مطالعات زیادی انجام گرفته است . محاسباتی که در سال 1929 توسط هوترمنس فیزیکدان اتریشی و اتکینسن منجم انگلیسی در این زمینه انجام گرفت به این نتیجه رسید که دمای موجود در درون خورشید، این انتظار می رود که فعل و انفعالات هسته ای میان هسته های هیدروژن (پروتون ها) و هسته های عناصر سبک دیگر ، انرژی هسته ای کافی آزاد کند که بتواند تشعشع خورشید را توضیح دهد. پس از این راه حل، مطالعات جهت روشن شدن نحوه فعل و انفعالات هسته ای درون خورشید شروع شد و در سال 1937 راه حلی که ((دوره کربن)) نام دارد توسط بث آمریکایی و(( فون وایتسکر)) آلمانی بیان شد. چالز کریچفیلد فیزیکدان آمریکایی نیز تئوری، تبدیل هیدروژن به هلیم است ولی تبدیل در این دو روش، به روشهای متفاوتی انجام می گیرد.

سخاوت

پسر بچه اي وارد بستني فروشي شد و پشت ميزي نشست. پيشخدمت يك ليوان آب برايش آورد.

پسر بچه پرسيد: " يك بستني ميوه اي چند است؟ " پيشخدمت پاسخ داد : " 50 سنت " .

پسر بچه دستش را در جيبش برد و شروع به شمردن كرد . بعد پرسيد :

 " يك بستني ساده چند است ؟ "

در همين حال ، تعدادي از مشتريان در انتظار ميز خالي بودند و پيشخدمت با عصبانيت پاسخ داد:

 35 سنت. پسر دوباره سكه هايش را شمرد و گفت : لطفأ يك بستني ساده

پيشخدمت بستني را آورد و به دنبال كار خود رفت.

پسرك نيز پس از خوردن بستني پول را به صندوق پرداخت و رفت

وقتي پيشخدمت بازگشت از آنچه ديد شوكه شد. آنجا در كنار ظرف خالي بستني، 2 سكه 5 سنتي

و 5 سكه۱ سنتي گذاشته شده بود. براي انعام پيشخدمت

سگِ دانا

یک روز سگِ دانایی از کنار یک دسته گربه می گذشت .

وقتی که نزدیک شد و دید که گربه ها سخت با خود سرگرم اند و اعتنایی به او ندارند

وا ایستاد.

آنگاه از میان آن دسته یک گربه درشت و عبوس پیش آمد و گفت:" ای برادران دعا

کنید ؛ هرگاه دعا کردید  باز هم دعا کردید و کردید ، آنگاه یقین بدانید که بارانِ موش

خواهد آمد ."

سگ چون این را شنید در دل خود خندید و از آن ها رو برگرداند و گفت: " ای

گربه های گورِ ابله ، مگر ننوشته اند و مگر من و پدرانم ندانسته ایم که آنچه

 به ازای دعا و ایمان  و عبادت می بارد موش نیست بلکه استخوان است."

جبران خلیل جبران

((شاید از چیزی خوشتان نیاید، در حالی که خیر شما در آن است و شاید چیزی را دوست داشته باشید و آن به زیان شما باشد و خدا می داند و شما نمی دانید.)) (بقره/ 216)

چند وقت پیش، داستانی درباره ی خیر و شر خواندم و این که سال ها پیش، خیر و شر برای شنا کردن به دریا رفتند اما شر زودتر، از آب بیرون آمد و لباس های خیر را پوشید... و حالا سال هاست که آدم ها خیر و شر را با هم اشتباه می گیرند.

من هم خیلی وقت ها این دو تا را عوضی می گیرم: همیشه اتفاق هایی بوده که اول خیال کرده ام بدترین اتفاقی است که ممکن است بیفتد؛ مدت ها به خاطرش غصه خورده ام؛ غمگین و ناامید شده ام و اسمش را گذاشته ام: ((بدبختی)) اما کمی بعد فهمیده ام که این اتفاق به ظاهر بد، همان خوبی بوده که منتظرش بوده ام.

خیر ها گاهی شبیه شر می شوند و شر ها گاهی شبیه خیر. شاید اتفاق ها هم مثل آدم ها ظاهر و باطن دارند. نمی شود فقط از روی ظاهرشان قضاوت کرد، باید صبر کرد؛ باید شناختشان.

خدایا! کمکم کن و یاری ام ده که خیر وشر را حتی وقتی لباس همدیگر را پوشیده اند، از هم تشخیص بدهم!

زحل یا کیوان

زحل با حلقه های عجیب آن یکی از زییایی های آسمانست ولی صرف نظر از این حلقه ها این سیاره شباهت زیادی با مشتری دارد. زحل در فاصله 6/9 واحد نجومی از خورشید قرار گرفته و قطر آن کمی کمتر از مشتری است. چگالی آن (685/0 گرم بر سانتیمتر مکعب) کمترین چگالی در منظومه شمسی است. زحل نیز مانند مشتری بایستی از هیدروژن و هلیوم جامد تشکیل شده و دمای پایین سطحی ان (160- درجه سانتیگراد) موید این نظریه است.

سطح زحل از مشتری نیز هموارتر و مدت حرکت وضعی آن 10 ساعت و 14 دقیقه است. این سیاره نیز دارای ابر هایی است که احتمالا از آمونیاک جامد تشکیل شده اند و نیز دارای جوی است که اجزای اصلی آن را هلیوم و هیدروژن تشکیل می دهند ولی در مقایسه با جو مشتری، متان بیشتر و آمونیاک کمتری دارد. زحل نیز رادیو الکتریکی از خود منتشر می کند.

زحل علاوه بر حلقه معروفش، دارای 9 متر است که خواص عمومی مدار آنها نظیر اقمار مشتری است و بزرگترین آنها موسوم به تیتان بعد از ماه، شناخته شده ترین اقمار است چگالی این قمر 1/2 گرم بر سانتیمتر مکعب و جرمش برای نگه داشتن جوی غلیظ و ابری کفایت می کند. دمای سطحی تیتان در حدود 150 درجه سانتیگراد محاسبه شده است.

حلقه های زحل که از زمان گالیله شناخته شده اند بی شک یکی از زیباترین مناظریست که می توان در یک تلسکوپ دید و هنگامی که گسترش این حلقه ها از دید ساکنین زمین به حداکثر می رسد. دیده می شود که از سه قسمت یعنی از سه حلقه تشکیل شده اند.  

زحل

زحل دومین سیاره بزرگ منظومه شمسی است. آن اغلب سیاره حلقه دار نامیده می شود زیرا حلقه های مشخصی از گرد و غبار و سنگ دور آنها وجود دارد. زحل حدود 1427 میلیون کیلومتر از خورشید فاصله دارد و هر 5/29 سال زمینی یک بار به دور خورشید می گردد.

دومین سیاره بزرگ

زحل از مشتری کوچکتر است اما همچنان بزرگ است. از یک طرف تا طرف دیگر آن 116464 کیلومتر – نه برابر پهنای زمین – است.

غول گازی

زحل مانند مشتری غول گازی است. بیشترین گاز موجود در این سیاره، هیدروژن است البته جو آن حاوی مقادیر زیادی هلیوم است که گازی بسیار سبک می باشد. این موجب می شود که زحل سیاره نسبتا سبکی باشد. در حقیقت اگر اقیانوس بزرگی پیدا می کردید که به اندازه کافی بزرگ بود که بتوانید زحل را به درون آن بیندازید این سیاره شناور می ماند. دانشمندان معتقدند که احتمالا درون زحل ممکن است شبیه مشتری باشد.

چرخش به دور خود

زحل بسیار سریع به دور خود می چرخد. فقط ده سال طول می کشد که آن یک بار به دور خود بگردد. در نتیجه این چرخش سریع، گازهای جو آن به سمت خط استوایش – خط فرضی دور تا دور وسط زحل – رانده می شود. برآمدگی گاز ها در وسط زحل موجب می شود که این قسمت ضخامت بیشتری داشته باشد.

قمرهای زحل

ستاره شناسان می دانند که زحل حداقل 30 قمر دارد.

حلقه های زحل

کاوشگرهای فضایی اطلاعات زیادی درباره حلقه های زحل به زمین ارسال کرده اند. اولین کاوشگر فضایی که به زحل رفت پایونیر 11 بود. در سال 1979 آن تصاویری از زحل به زمین فرستاد. بعدا ویجر حتی چیزهای بیشتری را آشکار کرد. حلقه های زحل فقط حدود یک کیلومتر ضخامت دارند. آنها از ذراتی تشکیل شده اند که برخی به اندازه ذرات غبارند و بعضی به اندازه یک تخته سنگ بزرگ هستند.

حلقه هایی که از زمین قابل مشاهده هستند در حقیقت از هزاران حلقه کوچکتر به نام حلقک تشکیل شده است. دو حلقه کوچک بیرونی مانند رشته های طناب به یکدیگر پیچیده اند.

ذرات حلقه بیرونی توسط جاذبه دوقمر کوچک که به دور زحل می گردند در جای خود باقی می مانند. اینها قمر های چوپان نامیده می شوند.

ابرهایی از غبار ریز که مانند پره های چرخ به نظر می رسند در بالای یکی از حلقه های دور زحل می گردند. با تلسکوپ قوی می توان این پره ها را دید.

ناپدید شدن حلقه ها

همانطور که زحل و زمین به دور خورشید می گردند چگونگی دید ما از حلقه ها تغییر می کند. دلیلش این است که زحل (مانند زمین و بیشتر سیارات دیگر) کمی بصورت مایل قرار می گیرند.  

  اورانوس

اورانوس هفتمین سیاره دور از خورشید است و 2871 میلیون کیلو متر از آن فاصله دارد. پیش از چهل و هشت سال زمینی طول می کشد که آن یک باربه دور خورشید بگردد. اورانوس اولین بار توسط ستاره شناس بریتانیایی ویلیام هرشل در سال 1781 به سیاره شناسایی شد.

دیدن اورانوس

اگر بدانید در کدام منطقه آسمان باید به دنبال اورانوس بگردید در روشن ترین حالتش می توانید با آن را با چشم غیر مسلح ببینید. البته مانند سیارات دیگر، به نظر می رسد که جایش در میان ستارگانتغییر می کند. اگر چه چشمک نمی زند، مثل ستاره است.

چرخش عجیب به دور خود

اورانوس به پهلو دور خود می چرخد. هیچ سیاره دیگر به این صورت نمی چرخد. بسیاری از ستاره  شناسان فکر می کنند که چرخش غیر عادی آن در نتیجه تصادم با شیئی با اندازه یک سیاره در میلیون ها سال پیش است.

حلقه های اورانوس

اورانوس هم مانند زحل و مشتری حلقه دارد. این حلقه ها اولین بار از روی زمین در سال 1977 کشف شدند. سپس در سال 1986 کاوشگر فضایی ویجر عکس شان را گرفت و آنها را اندازه گیری کرد. غبار حلقه بیرونی بسیار تاریک است.

اورانوس از چه تشکیل شده است؟

جو اورانوس بیشتر از گاز هیدروژن و هلیوم تشکیل شده است و مقادیر کمی از گاز های دیگر هم در آن وجود دارد. جو آن در قسمت بالا حاوی مقادیر زیادی هلیوم است که موجب میشود اورانوس آبی مایل به سبز به نظر برسد. این سیاره هسته سنگی کوچکی دارد.

گدرش در مدار و به دور خود

اورانوس سریع به دور خود می چرخد،17 ساعت و 54 دقیقه طول می کشد که یک دور کامل به دور خود بزند. یک بار گردش زمین به دور خود 24 ساعت طول می کشد. اما اورانوس بسیار بزرگتر است بنابراین بسیار سریعتر از زمین حرکت می کند.

اورانوس با سرعت حدود 7 کیلومتر در ثانیه در مدارش به دور خورشید حرکت می کند. برای مقایسه، زمین با سرعت تقریبی 30 کیلومتر در ثانیه حرکت می کند.

قمر های اطراف اورانوس

اورانوس حداقل 23 قمر دارد، اگر چه ممکن است قمر های دیگری هم وجود داشته باشد که بعدا کشف شوند. آخرین قمر های کشف شده اورانوس (اواخر 2003) یو1 و یو2 نامگذاری شده اند. آریل و آمبریل هر دو تیره و پر از حفره هستند در حالی که تیتانیا دره های طولانی و عمیقی دارد اما اطلاعات کمی درباره این قمر داریم. میراندا گوی کوچکی از یخ های خرد شده است و پهنای آن فقط 427 کیلومتر است. تصور می شود که ممکن است روزگاری توسط یک ستاره دنباله دار شکسته شده است.